hit counter joomla

Adventskalender 2017: Kwetsbaar als een kind

adventskalender2017

bestel de kalender

Samen Verder ontvangen via e-mail?

Meld u hier aan!

samenverder

Door u te abonneren op de digitale versie van de SV helpt u om de kosten te drukken en de bezorglast te verminderen.

anbi logo

Wie de Bijbel leest wordt archeoloog.

stenenAandachtig verdiep je je in de woorden, speurend naar verborgen schatten uit lang vervlogen tijden. Je daalt af in de diepere lagen van een tekst, verlangend naar een vondst die te wachten ligt op ontdekking. In de zomer groef ik zo’n schat op. Beter gezegd: deze viel mij in handen. Het kwam zo.

We spelden in Zuid zondag na zondag de Tien Geboden. Opeens werd mij iets ongekends aangereikt. We hebben het altijd over ‘de stenen tafelen’ en zien dan twee platen van steen voor ons. Dat is, zo bleek, slechts wat aan de oppervlakte van de tekst beschreven staat. Daal je af, dan ligt er een goudader op je te wachten. Het woord ‘steen’ (waaruit de tafelen bestaan) is in het Hebreeuws ‘èbèn’. Je schrijft het zo: !b,a, (lezend van rechts naar links). Je kunt dit woord opsplitsen in twee woorden: ba' en !Be. Deze woorden betekenen ‘vader’ en ‘zoon’. Een steen bestaat uit ‘vader-zoon’.
Waar ‘steen’ staat horen Joodse oren telkens ‘vader-zoon’. De stenen tafelen zijn dus ‘vader-zoon tafelen’. De materie is niet zozeer het voornaamste, maar de verborgen waarheid: er wordt aangeduid dat de tafelen bedoeld zijn om dóór te geven, van vader op zoon (en –inclusief denkend – van moeder op dochter, van ouder op kind, van mens op mens). ‘Stenen tafelen’ zijn ‘doorgeef-tafelen’. De overdracht zit erin gebakken, de traditie.

Je kunt nog een diepere laag aanboren in het woord ‘steen’. Als het woord de ‘vader-zoon-relatie’ in zich bergt, kun je ook spreken van de ‘Vader-zoon-relatie’, de relatie tussen God-de-Vader en de zoon, de dochter, het mensenkind. Elke steen wijst ten diepste naar het verbond dat God sloot met de mens. De ‘stenen tafelen’ zijn ‘verbondstafelen’. De geboden zijn geschreven op een steen: ze zijn gegraveerd in een Vader-zoon-symbool, dat is: in liefde van God. Elk gebod komt uit deze liefde voort, dit verbond. Elk woord van de Tien Woorden rust in Gods trouw.
Nu we weten, dat het woord ‘steen’ deze mystieke waarheid bevat, kunnen we in de Bijbel op zoek gaan naar andere teksten met het woord ‘steen’ erin. Zou ook elders deze verborgen waarheid oplichten?

Laten we eens kijken naar Genesis 35:20, waar Jacob een gedenkteken (‘matseba’ genoemd) op het graf van zijn vrouw Rachel zet. Dit teken is van steen. Waarom een steen? Natuurlijk, stenen zijn er in een woestijn in overvloed en ze trotseren weer en wind, maar dit is een waarheid die aan de oppervlakte ligt. Nu we de diepere laag hebben ontdekt, kunnen we ook zeggen: Jacob geeft hiermee een sterk signaal af. Hij zegt door deze steenlegging: ‘Ik plaats, m’n lieve Rachel, een ‘vader-zoon-teken’ op je graf en daarmee blijf je voortbestaan in de traditie, ja, meer nog, door dit teken zal deze plaats verwijzen naar de gegronde band tussen God en zijn mensenkind, tussen Hem en jou. Jij, mijn liefste, bent in de dood niet alleen: God zal bij je zijn.’

Niet voor niets leggen Joden steentjes op de graven van gestorvenen. Ze laten steeds tekenen van dit verbond tussen God en mens achter. Verwijssteentjes zijn het.
Ook wijzelf doen iets soortgelijks. Op onze begraafplaatsen staan en liggen talloze (graf)stenen. Deze stenen zijn niet louter afdekplaten of opgerichte stenen voor een naam, maar juichende verwijzingen naar ‘Vader-zoon’, naar de liefde. Elke grafsteen verwijst door de materie naar het verbond. In stenen urnen wordt de mens die tot stof geworden is, helemaal omgeven door de liefdesband tussen God en zijn schepselen. Over geborgenheid en eeuwige omarming gesproken! In deze stenen waarheid zingt een groot vertrouwen.

Nog een andere tekst waarin het woord ‘steen’ voorkomt: David doodde Goliat met een ‘steen’ (I Samuel 19:49): de anti-macht (door Goliat vertegenwoordigd) wordt getroffen door het teken van Gods liefde. Dit teken, verwijzend naar de onverwoestbare band tussen God en mens, treft de tegenstander kei-hard. Dat wil zeggen: liefde, zo sterk als een rots, overwint, overwint alles, zelfs de grootste vijand…, zelfs de dood.

Dan hebben we het in feite over Pasen. De ‘steen’ die Jezus’ graf afsluit, wordt op paasmorgen weggerold. Het symbool wordt aan de kant geschoven. De verwijzing is niet meer nodig. Want de echte Vader roept nu de echte Zoon tot leven. Nu het Pasen is geworden, kunnen verborgen waarheden wijken, want de waarheid treedt nu zelf in alle openbaarheid naar voren. Het symbool, de steen als ‘vader-zoon-teken’, is als verwijzing overbodig geworden, nu de Levende ons zélf voor ogen staat.

Ja, overal in de Bijbel liggen stenen voor het oprapen. Er zijn natuurlijk veel meer teksten te noemen. Keer op keer verwijzen ze naar ‘vader-zoon/dochter’, ‘God-mens’. Het zijn ‘verbondstekenen’, ‘liefdessignalen’.

Wie dit eenmaal doorheeft, kijkt anders tegen zijn eigen wereld aan. Overal waar we stenen tegenkomen, in onze straten, in onze muren, op begraafplaatsen, op onze wandelingen treffen we deze verbondstekenen aan. Kijk maar eens om je heen hoeveel stenen je tegenkomt! Ze zingen je toe, veelstemmig: ‘vader-zoon’, ‘moeder-dochter’, ‘mens-en-kind’, ‘God-mens’, ‘Schepper-schepsel van allerlei aard’, ‘Vader-Zoon’. Elke steen is een liefdesteken. Je bent er constant door omgeven.

Wie dit inziet, loopt zingend door een stenen landschap. Zelfs de steen op je hart is niet door God verlaten. En het grindpad waar je op loopt is een duizendvoudige lofzang. Er zingt onder je voeten een menigte die niemand tellen kan.

Nu begrijp ik Jezus’ woorden pas goed die Hij sprak tijdens zijn intocht in Jeruzalem: ‘Ik zeg u: als zij (de leerlingen) zouden zwijgen, dan zouden de stenen het uitschreeuwen’ (Lucas 19:40). Als mensen zouden zwijgen, dan juichen de stenen nog, dan neemt de aarde de lofzang over. Dan gaan de rotsen open.

Kortom, steengoed is keigaaf.

Nielspeter Jans