hit counter joomla

Adventskalender 2017: Kwetsbaar als een kind

adventskalender2017

bestel de kalender

Samen Verder ontvangen via e-mail?

Meld u hier aan!

samenverder

Door u te abonneren op de digitale versie van de SV helpt u om de kosten te drukken en de bezorglast te verminderen.

anbi logo

Eerste zelfstandige kerk in Alkmaar

kapelkerkGeloven in Alkmaar begint in de 10e eeuw met haar eerste inwoners. Er was maar één geloof: het Rooms Katholieke. Tegenwoordig weet men vrijwel zeker dat de eerste kerk in Alkmaar is gebouwd op de strandwal die loopt van noord naar zuid op de plek waar nu de Grote Kerk staat (als je loopt in de Langestraat richting Grote Kerk, loop je omhoog naar deze zandrug).

Wanneer is de eerste kerk gebouwd en wanneer werd deze kerk een zelfstandige parochie i.p.v. een kapel?
Welke informatie is te vinden in de Grote of St Laurenskerk zelf?

In de Grote Kerk hangen sinds 1605 twee tekstborden. Het ene bord in het Nederlands heet: ‘het Memoriael van deese kerk’, het andere bord is in het Latijn en heeft als titel: “Memoriale huius templi”. Volgens de Nederlandse versie zou er al in het jaar 600 een kerk hebben gestaan op deze plaats. Vervolgens wordt op het bord vermeld dat in 901 een kerk werd gesticht ter ere van Sint Laurens. Bij de omvangrijke opgravingen tijdens de laatste restauratie, uitgevoerd o.l.v. de Alkmaarse stadsarcheoloog Peter Bitter, zijn echter geen resten van een kerk uit 600 of 900 aangetroffen. De tekstborden zien er mooi uit, maar bevatten niet de correcte geschiedenis van een kerkgebouw in Alkmaar.

Wat vertellen oude documenten ons?
Het oudste document waaruit blijkt dat er een kerkgebouw op deze plek stond, stamt uit 1063. Deze kerk was slechts een kapel en ressorteerde onder de kerk van Heiloo en was dus nog niet gewijd door de bisschop van Utrecht. De wijding van de kapel vond waarschijnlijk spoedig na 1063 plaats, in ieder geval vóór 16 juli 1116*. Uit dit jaar is een ‘oorkonde’ bekend waarin staat dat Graaf Floris II de burgers van Alkmaar ontheft van het begrafenisgeld. (De burgers moesten wel een tiende van de opbrengst van hun veldgewassen en vee afdragen en een twintigste van de kaas). Deze oorkonde is openbaar gemaakt zo staat er: in Alcmere in ecclesia sancti Laurentii. (ecclesia betekent ‘kerk’; het is dus niet meer een kapel die afhankelijk is van Heiloo of Egmond)

* Dit is volgens de Juliaanse kalender 16 juli 1116. In 1582 was de wisseling van Juliaanse kalender naar Gregoriaanse kalender. In het begin werden beide kalenders gehanteerd: Protestanten gebruikten meestal de Juliaanse en de Rooms-Katholieken de Gregoriaanse. In 1700 ging men haast overal op de Gregoriaanse kalender over.

Opgravingen van 1994 en 1995
Bij de laatste opgravingen in en rond de kerk zijn er inderdaad resten van een kerk uit de 11e of 12e eeuw gevonden. Dit was een tufstenen zaalkerk met een smalle toren. Deze kerk zou dus gewijd zijn aan Sint Laurentius.

Op 16 en 17 juli 2016 wordt in de Sint Laurentiuskerk aan het Verdronkenoord groots gevierd dat 900 jaar geleden voor het eerst de kerk van Alkmaar is genoemd in een officieel document.

Ria Snippe-Swart