hit counter joomla
181113 Kerkbalans rectanle 300x250 animatie v1

Gesloten

geslotenvan 21 december t/m 7 januari
is het kerkelijk bureau
gesloten


Samen Verder ontvangen via e-mail?

Meld u hier aan!

samenverder

Door u te abonneren op de digitale versie van de SV helpt u om de kosten te drukken en de bezorglast te verminderen.

anbi logo

Witregel

De drie Maria'ś bij het Heilige GrafVoordat ik het doorhad, verstreken er jaren. Hoe lang heb ik me niet verwonderd over de uiterst ingehouden beschrijving van Jezus’ opstanding! Nou, ‘uiterst ingehouden beschrijving’? Dat is nog te breedsprakig. De evangelisten beschrijven de opstanding helemaal niet. Over de belangrijkste ingreep van Gods hand geen enkel woord. Het verwonderde me niet alleen; het irriteerde me.


Alles is beschreven, uitvoerig zelfs: heel Jezus’ levensgeschiedenis, alle processtappen op weg naar Golgota, zijn laatste woorden, zijn sterven en graflegging én wat er ná zijn opstanding allemaal gebeurde: vrouwen op weg naar het graf, een weggerolde steen, door schrik bevangen wachters, een ontmoeting in de graftuin, een hollende Petrus en Johannes, verwonderde Emmaüsgangers, alle handelingen der apostelen. Maar over de opstanding zélf geen enkele aanduiding.
Wat er in de paasnacht gebeurde, blijft ongrijpbaar.

Als mensen je uithoren over je geloof (soms gebeurt dit) en al dan niet venijnig vragen naar de bewijsbaarheid van de bijbelse feiten, met name van de opstanding, sta je met je mond vol tanden. Je kunt enkel zeggen, dat je erin gelóóft, maar over de opwekking zelf heb je geen beeld voor ogen, laat staan onweerlegbare bewijzen achter de hand.
Dát Hij is opgestaan, is allang mijn overtuiging, maar hóe Hij opstond uit de dood, bleef lange tijd voor mij een bijtend raadsel. Hadden de evangelisten er niet meer over kunnen zeggen? Niets is ook maar niets…

Er verstreken jaren, voordat ik het begreep. Plotseling had ik het door: juist het ontbréken van exacte beelden van de opstanding is het bewijs van de waarheidsgetrouwheid en dus betrouwbaarheid van het gebeuren!
Was de opwekking verzónnen geweest, dan had een beetje schrijver immers alles uit de kast gehaald om dit spectaculaire moment in zinderende woorden vast te leggen.
Hij had natuurlijk eerst de diepe duisternis beschreven en de totale grafrust en daarna de felle lichtflits waarmee een engel ‘uit het niets’ verscheen. De schrijver had kunnen kiezen uit verschillende scenario’s: kreeg die engel de zware steen slechts met grote moeite aan het rollen (snel verdampende zweetdruppels op het lichtende voorhoofd)? Of kon de bode Gods de rots met één vingertip laten bewegen, als was het een kiezelsteen?
Ongetwijfeld had hij de opstanding vol dramatiek op schrift gesteld: hoe Jezus’ eerste hartenklop voelbaar werd, toen de lichtbode zijn (of haar?) hand op Christus’ voorhoofd legde; hoe het teruggewonnen leven zichtbaar werd: een blos op de voorheen inwitte wangen, het trillen van een ooglid, de eerste beweging van de kort daarvoor nog levenloze hand. De schrijver had in zijn verzinsel zeker Jezus’ hele lichaam uit de doeken gedaan: hoe Hij zijn ogen opsloeg, ogen die álles hadden gezien; hoe Hij ging zitten op de koude steen; de kracht waarmee hij opstond (of wankelde Hij eerst even, duizelig als Hij nog was van de nederdaling naar het dodenrijk?); het gloriegezang van alle vogels, de wérkelijke eerste getuigen. De schrijver, creatief tot en met, had het allemaal voor het kiezen. Hij kon zich helemaal uitleven!
Niets van dit al. De terughoudendheid waarmee de evangelieschrijvers de opstanding benaderen, is voor mij juist een bewijs geworden van de waarheid van het verhaal. Het blijft Gods geheim. Word je uitgehoord over je geloof of aangevallen op het ontbreken van bewijzen, dan is precies dit ontbreken van bewijzen je kracht.
Geen woorden dus. Maar beelden?

Door de eeuwen heen hebben talloze kunstenaars Jezus’ opwekking verbeeld. Hun schilderijen overtroffen soms de stoutste beschrijvingen. De levende dode werd sensationeel belicht, met melodramatische verfstreken weergegeven en vorstelijk tentoongesteld (de Opgestane wederom op een ezel!). Het geheim onthuld. En dus verraden.
Rembrandt heeft het mysterie bewaard. Hij bleef trouw aan de tekst die er niet is. Op zijn tekening (te ruste gelegd in het depot van Museum Boijmans van Beuningen) zien we drie vrouwen bedremmeld het graf binnenkomen. Zoekend, op de tast. En Jezus? Hij is er niet!
De leegte van het graf zegt alles. Door het ontbréken van de Heer breekt het nieuwe leven aan. Zijn afwezigheid wijst naar zijn aanwezigheid elders. Bij ons. In het leven.
De beeldleegte geeft ruimte aan ons geloof. De schaarste aan woorden is juist de grootste rijkdom. Het is de witregel die ons hart doet opspringen van vreugde.

Nielspeter Jans

 

1 Een witregel is een regel in een tekst waar niet is geschreven of gedrukt.

 

Bij de afbeelding:
Rembrandt Harmensz. van Rijn, De drie Maria's bij het Heilige Graf, tekening, bruin gewassen papier, pen in bruine inkt, met wit gecorrigeerd, 15,9 cm x 21,3 cm, Rotterdam, Museum Boijmans Van Beuningen, Inventarisnummer R 40 (PK), in depot